NEN 3140: wat moet je als zzp-signmaker weten?

Wat is NEN 3140?

NEN 3140 is de Nederlandse norm voor veilig werken aan en bij elektrische installaties op laagspanning. Voor signmakers speelt de norm bij:

• lichtbakken en verlichte gevelreclame
• LED-letters en LED-reclame
• neon
• displays en borden met een eigen aansluiting

Plak je alleen folie op een lichtbak die uit staat en sluit je niets aan? Dan raak je de installatie niet. Open je een lichtbak, of sluit je reclame aan of af, dan doe je elektrotechnisch werk.

Is het verplicht?

De norm zelf is geen wet. De plicht staat in het Arbobesluit, artikel 3.5. Elektrotechnisch werk dat gevaar kan opleveren, mag alleen gedaan worden door iemand die deskundig is, goed is onderricht en daartoe bevoegd is. En je werkt in principe alleen aan een installatie die spanningsloos is. Die regels gelden volgens artikel 9.5 ook voor zelfstandigen.

NEN 3140 is de gangbare manier om te laten zien dat je dit goed regelt. Daarom vragen veel opdrachtgevers erom.

De rollen

NEN 3140 werkt met rollen:

• VOP (voldoende onderricht persoon). Doet afgebakende taken waarbij elektrisch gevaar is, volgens instructie. Denk aan schakelen en lampen of zekeringen vervangen. Ziet een onveilige situatie en meldt die.
• VP (vakbekwaam persoon). Heeft een elektrotechnische opleiding en ervaring. Werkt zelfstandig aan installaties, zoekt storingen en meet.
• WV (werkverantwoordelijke). Is verantwoordelijk voor het veilig uitvoeren van een klus.
• IV (installatieverantwoordelijke). Is verantwoordelijk voor de installatie zelf.

Welke rol jij nodig hebt, hangt af van wat je doet en wat de opdrachtgever vraagt. Er is geen vaste regel voor reclamemonteurs. Sommige opdrachtgevers schrijven bijvoorbeeld voor dat reclame alleen spanningsloos en door minstens een VOP wordt aangesloten. Vraag het dus altijd vooraf.

Wie wijst jou aan?

In NEN 3140 werk je in een rol na een schriftelijke aanwijzing. Daarin staat onder meer je naam, je rol, aan welke installaties je werkt en hoe lang de aanwijzing geldt.

Werk je als zzp'er voor een bedrijf, dan wijst dat bedrijf je meestal aan, net als een eigen medewerker. Het bedrijf controleert dan ook of je vakbekwaam bent. Vraag bij een klus met elektra dus wie de installatieverantwoordelijke is en wie jou aanwijst.

Let op: je cursuscertificaat is geen aanwijzing. Het laat zien dat je bent opgeleid.

De cursus

• VOP: meestal 1 dag.
• VP: meestal 2 dagen. ROVC vraagt daarvoor ervaring met elektrische installaties en werk- en denkniveau op mbo 2. Andere opleiders kunnen andere eisen stellen.

De prijs verschilt per opleider. Bij ROVC kost VOP vanaf € 495 en VP € 795, zonder btw (oktober 2026). Andere opleiders zitten soms lager. Vergelijk er een paar en kijk of het examen bij de prijs zit.

Hoe lang is het geldig?

Er is geen wettelijke termijn. Wel moet je kennis actueel blijven. Veel opleiders raden aan om elke 3 jaar een herhaling te doen. Opdrachtgevers hebben vaak hun eigen termijn. Vraag ernaar.

NEN 3140 op Signborn

Vraagt een bureau in een opdracht om NEN 3140, dan word je alleen gematcht als het certificaat in je profiel staat. Signborn controleert certificaten niet. Een bureau kan je certificaat dus opvragen. Zorg dat je een kopie bij de hand hebt, met de datum erop.

Lees ook VCA halen als zzp-signmaker.

Veelgestelde vragen

Is NEN 3140 verplicht voor een signmaker?

De norm zelf is geen wet. Het Arbobesluit eist wel dat je deskundig, onderricht en bevoegd bent voor elektrotechnisch werk. Dat geldt ook voor zelfstandigen.

Wat is het verschil tussen VOP en VP?

Een VOP doet afgebakende taken volgens instructie. Een VP werkt zelfstandig aan installaties, zoekt storingen en meet.

Wat kost een NEN 3140-cursus?

Bij ROVC kost VOP vanaf € 495 en VP vanaf € 795, zonder btw (oktober 2026). Andere opleiders kunnen goedkoper zijn.

Is mijn certificaat genoeg om te mogen werken?

Nee. Je hebt ook een schriftelijke aanwijzing nodig, meestal van het bedrijf waarvoor je het werk doet.

Bronnen: Arbobesluit (wetten.overheid.nl), Techniek Nederland en ROVC, gecheckt op 22 oktober 2026. Dit is algemene informatie. Twijfel je over je rol, vraag het de installatieverantwoordelijke van je opdrachtgever.